คู่มือแยกขยะฉบับสมบูรณ์ เปลี่ยนเรื่องยากให้เป็นเรื่องง่าย เพื่อโลกและรายได้ของคุณ!

เคยสงสัยไหมว่า ขยะที่เราทิ้งลงถังไปทุกวัน ปลายทางของมันไปอยู่ที่ไหน? ประเทศไทยผลิตขยะมูลฝอยมากถึง 27 ล้านตันต่อปี แต่กลับมีเพียงส่วนน้อยเท่านั้นที่ถูกนำกลับมาใช้ประโยชน์ สาเหตุหลักไม่ได้เกิดจากโรงงานรีไซเคิลไม่เพียงพอ แต่เกิดจาก “ต้นทาง” อย่างเราๆ ที่ยัง “แยกขยะ“ ไม่ถูกวิธี

แยกขยะ ดีอย่างไร? ทำไมเราถึงต้องใส่ใจเรื่องนี้

ก่อนจะไปดูวิธีการ สิ่งแรกที่ต้องปรับคือ Mindset การแยกขยะไม่ใช่ภาระ แต่มันคือหน้าที่และโอกาส นี่คือเหตุผลหลักๆ ที่ตอบคำถามว่าแยกขยะ ดีอย่างไร

1. ลดปริมาณขยะล้นโลก: การแยกขยะช่วยคัดกรองสิ่งของที่นำกลับมาใช้ใหม่ได้ (Recycle) ออกจากขยะที่ต้องฝังกลบ ทำให้หลุมฝังกลบเต็มช้าลง
2. ประหยัดงบประมาณชาติ: ภาครัฐเสียเงินมหาศาลในการจัดการขยะ หากเราแยกขยะตั้งแต่ต้นทาง งบประมาณส่วนนี้สามารถนำไปพัฒนาโรงพยาบาล หรือการศึกษาได้
3. ความปลอดภัยของเจ้าหน้าที่: พี่ๆ พนักงานเก็บขยะมีความเสี่ยงสูงมากที่จะถูกมีดบาด แก้วบาด หรือติดเชื้อโรคจากขยะติดเชื้อ หากเราแยกขยะอันตรายและห่อหุ้มให้ดี จะช่วยเซฟชีวิตพวกเขาได้มาก
4. สร้างรายได้ (Trash to Cash): ขยะหลายชนิดมีค่าดั่งทอง พลาสติก กระดาษ โลหะ สามารถขายได้ ช่วยลดค่าใช้จ่ายในครัวเรือน
5. สร้างวินัยและสภาพแวดล้อมที่ดี: บ้านที่แยกขยะจะไม่มีกลิ่นเหม็นรบกวน เพราะมีการจัดการขยะเปียกที่ดี ส่งผลให้สุขอนามัยในบ้านดีขึ้น

รู้จักถังขยะ 4 สีมาตรฐาน กุญแจสำคัญของการแยกขยะ

ประเทศไทยใช้ระบบสีถังขยะที่เป็นมาตรฐานสากล เพื่อให้ง่ายต่อการจดจำและคัดแยก หากคุณเดินไปตามที่สาธารณะ หรือจะซื้อถังขยะมาไว้ที่บ้าน ต้องรู้จัก 4 สีนี้ค่ะ

ตารางสรุปประเภทถังขยะ

แยกขยะ ยังไง ให้ถูกวิธี: Step-by-Step สำหรับมือใหม่

คำถามยอดฮิตคือ “แยกขยะ ยังไง” ให้ถูกต้อง เพราะบางครั้งขยะหนึ่งชิ้นอาจประกอบด้วยวัสดุหลายอย่าง นี่คือขั้นตอนการแยกขยะแบบละเอียดที่คุณทำตามได้ทันที

1. จัดการ “ขยะอินทรีย์” (ถังเขียว) คือด่านแรก

ขยะที่เน่าเสียและส่งกลิ่นเหม็นคือศัตรูตัวฉกาจ

• วิธีทำ: แยกเศษอาหารออกจากบรรจุภัณฑ์ทุกครั้ง อย่าทิ้งทั้งถุงแกง
• เคล็ดลับ: หากที่บ้านมีพื้นที่ ลองทำ “ถังหมักรักษ์โลก” เปลี่ยนเศษอาหารเป็นปุ๋ย หรือส่งต่อให้โครงการ “ไม่เทรวม” ของกทม. ที่รถขยะจะมีช่องแยกเศษอาหารโดยเฉพาะ

2. เคลียร์ “ขยะรีไซเคิล” (ถังเหลือง) ให้พร้อมใช้

ขยะรีไซเคิลจะขายได้ราคาดี หรือเข้าสู่กระบวนการได้ง่าย ต้อง “สะอาด”

• ขวดพลาสติก: เทน้ำออกให้หมด เหยียบให้แบนเพื่อประหยัดพื้นที่ (แยกฝาขวดไว้อีกถุงก็ได้)
• กล่องนม (UHT): ตัด-ล้าง-ตาก ให้แห้งสนิท ก่อนรวบรวมส่งโครงการหลังคาเขียว
• แก้ว: ล้างให้สะอาด ระวังแตก

3. รู้ทัน “ขยะทั่วไป” (ถังน้ำเงิน)

นี่คือขยะที่ย่อยสลายยากและไม่คุ้มค่าต่อการรีไซเคิล

• สิ่งที่หลายคนเข้าใจผิด: ถุงขนมขบเคี้ยว (ฟอยล์ด้านใน), ซองกาแฟ, หลอดพลาสติก, เปลือกลูกอม สิ่งเหล่านี้คือขยะทั่วไป
• ขยะกำพร้า: ปัจจุบันมีโครงการรับ “ขยะกำพร้า” (ขยะที่รีไซเคิลไม่ได้แต่เผาเป็นเชื้อเพลิงได้) เช่น N15 Technology คุณสามารถรวบรวมขยะแห้งเหล่านี้ส่งไปเป็นเชื้อเพลิงทดแทนถ่านหินได้ แทนที่จะทิ้งลงถังน้ำเงินเพื่อไปฝังกลบ

4. ระวัง “ขยะอันตราย” (ถังแดง)

ต้องแยกใส่ถุงหนาๆ หรือใส่ขวดพลาสติกแล้วปิดฝา เขียนหน้าถุงว่า “ขยะอันตราย”

• ขยะติดเชื้อ (หน้ากากอนามัย/ATK): ใส่ถุงแยก มัดปากให้แน่น เขียนระบุชัดเจน เพื่อความปลอดภัยของพนักงานเก็บขยะ

ขยะชิ้นนี้ ทิ้งถังไหน?

เพื่อให้เห็นภาพชัดเจน เรามาดูตัวอย่างขยะเจ้าปัญหาที่คนมักทิ้งผิดกันค่ะ

• กล่องพิซซ่า:
  • ส่วนที่เปื้อนน้ำมัน/ชีส: ขยะทั่วไป (สีน้ำเงิน) หรือฉีกไปทำปุ๋ย
  • ฝากล่องที่สะอาด: ขยะรีไซเคิล (สีเหลือง)
• แก้วกาแฟกระดาษ:
  • ส่วนใหญ่เคลือบพลาสติกด้านใน ถือเป็น ขยะทั่วไป (สีน้ำเงิน) (เว้นแต่ระบุว่าเป็น Compostable)
  • ฝาพลาสติกและปลอกกระดาษ: ขยะรีไซเคิล (สีเหลือง)
• ใบเสร็จรับเงิน: ส่วนใหญ่เป็นกระดาษความร้อน (Thermal Paper) รีไซเคิลไม่ได้ ให้ทิ้ง ขยะทั่วไป (สีน้ำเงิน)
• พลาสติกกันกระแทก (Bubble Wrap): ยืดได้ เป็นพลาสติก PE สามารถรีไซเคิลได้ (แต่ต้องสะอาด) ทิ้ง ถังเหลือง หรือส่งโครงการ “วน”

3 เทคนิคสร้างนิสัยแยกขยะให้สำเร็จ (สำหรับคนไม่มีเวลา)

หากคุณรู้สึกว่าขั้นตอนข้างบนดูยุ่งยากเกินไป ลองใช้ 3 เทคนิคนี้เริ่มต้นดูค่ะ

1. เริ่มจาก “แยกขยะเปียก” ก่อน: แค่แยกเศษอาหารออกจากขยะอื่นๆ ขยะส่วนที่เหลือจะแห้ง สะอาด และไม่เหม็น ทำให้การแยกขยะขั้นต่อไปง่ายขึ้น 80%
2. ตั้งถังขยะคู่: วางถังขยะทั่วไปคู่กับถังรีไซเคิลเสมอ เพื่อเตือนสติก่อนทิ้ง
3. สะสมแล้วขาย: เมื่อเห็นว่าขวดน้ำที่แยกไว้เปลี่ยนเป็นเงิน 100-200 บาทได้ คุณจะมีกำลังใจในการแยกขยะทันที

บทสรุป: เริ่มต้นที่ตัวเรา เพื่อเป้าหมาย Zero Waste

การ แยกขยะ ไม่ใช่เรื่องไกลตัว และไม่ใช่หน้าที่ของใครคนใดคนหนึ่ง แต่เป็นความรับผิดชอบร่วมกัน เมื่อคุณทราบแล้วว่า แยกขยะ ยังไง และ แยกขยะ ดีอย่างไร สิ่งสำคัญที่สุดคือการลงมือทำตั้งแต่วันนี้

ไม่จำเป็นต้องทำให้สมบูรณ์แบบ 100% ตั้งแต่วันแรก แค่เริ่มจากการแยกขยะเปียก (เศษอาหาร) ออกจากขยะแห้ง เพียงเท่านี้คุณก็ได้ช่วยลดภาระให้โลก และช่วยให้กระบวนการจัดการขยะปลายทางมีประสิทธิภาพขึ้นมหาศาลแล้วค่ะ

อยากเริ่มแยกขยะแต่ไม่รู้จะขายที่ไหน? หรืออยากหาอุปกรณ์ถังขยะแยกสีที่ได้มาตรฐาน?

FAQ: คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการแยกขยะ

Q: แยกขยะไปแล้ว รถขยะเอาไปเทรวมกันจริงไหม?

A: ในอดีตอาจจะมีบ้าง แต่ปัจจุบัน กทม. และเทศบาลหลายแห่งมีนโยบาย “ไม่เทรวม” อย่างชัดเจน รถขยะรุ่นใหม่มีช่องแยกเศษอาหาร และแยกประเภทขยะชัดเจน แต่ถ้าเราแยกใส่ถุงแยกประเภทไว้ชัดเจน พี่ๆ พนักงานจะคัดแยกได้ง่ายขึ้นมากที่ท้ายรถค่ะ

Q: ขวดแก้วแตก ทิ้งยังไงให้ปลอดภัย?

A: ห้ามทิ้งลงถังทันที ให้ห่อด้วยกระดาษหนังสือพิมพ์หนาๆ หลายชั้น แล้วใส่ถุงแยก มัดปากถุงและเขียนป้ายตัวใหญ่ๆ ว่า “ระวังเศษแก้ว” เพื่อป้องกันพนักงานเก็บขยะบาดเจ็บ

Q: เสื้อผ้าเก่า เป็นขยะประเภทไหน?

A: หากสภาพดีควรบริจาค หากสภาพไม่ดีถือเป็นขยะทั่วไป (กำพร้า) สามารถส่งไปทำเชื้อเพลิงทดแทนได้ อย่าทิ้งรวมกับขยะเปียกเด็ดขาด